آداب و آداب و رسوم مردم قم

جشن ها وآیین ها

دم قم معمولاً تمام میلادهای ائمه (ع) را جشن می‌گیرند و این جشن ها را مولودی می خوانند . در ایام میلاد یکی از ائمه در قم ؛ در هر کوی و برزنی می توان مراسم جشن های مذهبی را دید و اوج این جشن های مذهبی همواره در حرم مقدسه حضرت معصومه (س) برگزار می شود .

 


مراسم یادمان ورود حضرت معصومه (س) به قم 

روز بیست و سوم ربیع الاول سال 201 ه.ق روز ورود حضرت معصومه (س) از مسیر ساوه به قم است . در این روز مردم قم به اتفاق موسی بن خزرج ، که از بزرگان قم و از ارادتمندان به اهل بیت (ع) بود ، تا بیرون شهر به استقبال آن حضرت می روند و موسی بن خزرج که افسار شتر حضرت را به دست داشت ، آن بانوی بزرگوار را به منزل شخصی خود هدایت می کنند . همه ساله ، خادمان حرم آن حضرت در این روز طی یک حرکت نمادین ، به استقبال آن حضرت می روند و این روز را گرامی می دارند .

 


 لاله گردانی

 

مراسم لاله گردانی یا شمعدان گردانی حرم حضرت معصومه (س) از جمله مراسم های زیبا و دیدنی است . این مراسم مخصوص خادمان حرم است که هنگام تغییر کشیک انجام می شود .

 


سر درختی

 این مراسم در اوایل بهار در روستای وشنوه قم برای در امان ماندن باغ ها از گزند سرما اجرا می شود . به این منظور با هزینه اهالی گاوی خریداری می شود . سپس دستمال سبز رنگی به دور گردن گاو بسته می شود و آن را در روستا می گردانند . در مرحله بعد گاو را در امامزاده قربانی می کنند و از گوشت آن حلیم می پزند و در بین اهالی تقسیم می کنند .

 

 


نژاد مردم استان

نژاد

اهالی قم از نژاد آریایی هستند و از برخی اقوام ایرانی چون عرب ها ، ترک ها و بختیاری ها در این منطقه زندگی می کنند . خانواده قمی متشکل از پدر ، مادر ، فرزندان و گاهی پدربزرگ و مادر بزرگ خانواده است . امروزه در مناطق شهری ؛ خانواده ها به صورت جمعی زندگی نمی کنند و فقط در مناطق روستایی و عشایری بافت خانواده ها هم چون گذشته بزرگ و دسته جمعی است . مراسم های سوگواری نیز به دو شیوه شخصی و مذهبی انجام می گیرد و همان آداب کلی مرسوم در ایران در این جا نیز حاکم است .

 


عشایر

در شمال و جنوب منطقه قم ؛ می توان ایل ها و عشایر متعددی چون : کلکو ، شاهسون ، میش مست ، زند ، بختیاری و قاسملو را مشاهده کرد . این ایل ها و عشایر از مسیرهای خاصی عبور کرده و به ییلاق و قشلاق می روند . آداب و رسوم خاصی بر کارهای آن ها سایه انداخته و هر حرکتشان تفسیری شنیدنی دارد . صحنه حرکت ایل از سویی و شیوه زندگی و گرفتن جشن ها از سوی دیگر ؛ سبب شده که زندگی ایل ها و عشایر منطقه قم ؛ یکی از مهم ترین جاذبه های زندگی اجتماعی باشد که دیدن آن ها برای هر بیننده ای جذاب و فراموش نشدنی است . تاریخچه ورود عشایر قم به منطقه ، آداب و رسوم حاکم بر آنها، مسیرهای حرکت ، جشن های عروسی ، چگونگی پوشش و اطلاعات دیگر در قسمت عشایر به طور کامل آورده شده است . عشایر قم در جاده‌ کاشان، حسین‌آباد ، میش مست (میش مس) درقم ، جنت‌آباد ، قم رود و لب دریاچه‌ حوض سلطان و در وسعت زیست بومی در حدود 670000 هکتار پراکنده شده‌اند . این زیست بوم، بخش‌هایی از شهرستان قم را به عنوان منطقه‌ی قشلاقی در برمی‌گیرد که بیشتر عشایر آن در سیلو زندگی می‌کنند . محل اسکان آن ها در روستاهای عشایری بوده و تعداد کمی چادرنشین هستند

 


لباس های محلی

 

لباس های محلی قم ؛ بیشتر در گذشته مورد استفاده قرار می گرفت . زنان در روستاها لباس‌های بلند بر تن می‌کردند که تا زانوی آن ها می‌رسید و معمولاً این لباس ها سفید گلدار بود و در زیر آن شلوار به پا می‌کردند . لباس های آن ها دو جیب داشت که در اطرافش دوخته شده بود . زن ها همیشه حتی در خانه روسری (چارقد) سفید بر سر داشتند . چارقد را به صورت مثلثی تا می‌کردند و بر سر می‌زدند و برای محکم کردن آن یا گره می‌زدند یا با سنجاق آن را وصل می‌کردند . بعضی از آن ها در دو طرف سنجاق پارچه کوچک سبزی که با یکی از زیارت‌های ائمه یا امامزادگان متبرک شده بود را قرار می‌دادند . آن ها اگر پولی همراه خود داشتند در گوشه‌ چارقد خود گره می‌زدند رسوم


ادبيات قومي

زبان و گویش :

گويش هاي قم به 132 نمونه می رسد . استان قم 132 گويش گردآوري شده دارد و نمونه هاي باقي مانده آن بزودي گردآوري مي شود . 132 گويش در اداره ميراث فرهنگي و گردشگري استان قم گردآوري شده است . از 160 روستاي اين استان 132 نمونه گويشي گردآوري شده است که در ميان آنها گويش هاي ترکي ، ترکي قشقايي ، کردي ، خلجي ، بختياري و کله کوي شيرازي به چشم مي خورد که گردآوري آنها يک ماه به طول انجاميده است . گردآوري گويش هاي منطقه جعفريه استان قم هنوز انجام نشده است . در تمام قسمت‌هاي قم زبان ارتباطي همان فارسي رايج است كه مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اما مهاجرين ساكن اين منطقه علاوه بر زبان فارسي به گويش و لهجه خاصي نيزسخن مي‌گويند . مثلا عرب ها به زبان عربي ، افغاني ها به زبان پشتو و ترك ها به زبان تركي. خلج‌ها كه در فاصله سده هاي يازدهم تا چهاردهم در اين منطقه اسكان يافته‌اند به گويش خاص خود تكلم مي كنند كه به گروه زبان‌هاي تركي تعلق دارد . ساير گروه‌ها ترك زبان ايران به دشواري قادر به درك زبان خلجي هستند و زبان سخت و نا آشنايي است.